De toegevoegde waarde van fouten

errorKlinkt dat vreemd? Misschien wel, maar zo raar is het niet. Fouten maken is onvermijdelijk, dat weten we allemaal uit eigen ervaring. Fouten maken kan leerzaam en verrijkend zijn, als we de fouten maar als zodanig herkennen en er van leren. Als u denkt dat u nooit de verkeerde weg bent ingeslagen dan betekent dat slechts dat u het niet opgemerkt hebt. In het werk dat wij doen – complexe software oplossingen ontwikkelen – is het maken van fouten niet alleen onvermijdelijk maar bijna een verplichting.

Innovatie is de sleutel tot het succes van technologiebedrijven. Te weinig innoveren leidt er toe dat we achterop raken en uiteindelijk minder relevant worden. Te veel innovatie en je komt als bedrijf in de problemen omdat je te ver voor de markt uit loopt. Ongeacht hoeveel geniën een organisatie in dienst heeft, geen enkele van hen of de groep als geheel kan de toekomst voorspellen. (Als dat wel zo was waren ze waarschijnlijk beurshandelaar in plaats van software ontwikkelaar geworden …)

De toekomst brengt altijd ontwikkelingen die we liever van tevoren hadden zien aankomen. Nu is het probleem met innovatie dat je niet kunt wachten tot de toekomst er is voor je begint met het ontwerpen en implementeren van nieuwe software (of welk ander product dan ook). In de frontlinie van innovatie werken is moeilijk, omdat niemand precies weet waar die voorste lijn precies loopt. Voor een bedrijf als het onze is het het beste te trachten de markt en de concurrentie een paar stappen voor te blijven, zonder de aansluiting met klanten en de realiteit te verliezen. Het gidsen van onze cliënten zit in ons bedrijfs-DNA. Deze benadering brengt ons per definitie in terra incognita, in termen van functionaliteit en technologie. We weten waar we zijn en we weten waar we heen willen. Maar hoe we daar precies moeten komen en hoever het is, is niet helemaal duidelijk. In dat opzicht heeft het ontwikkelen van innoverende producten wel iets gemeen met de avonturen van ontdekkingsreizigers.

Het startpunt van de reis is de huidige versie van ons product. Onze bestemming is vastgelegd in ons mission statement. De omstandigheden waarvan we denken dat we er onderweg mee te maken zullen krijgen zijn vastgelegd in ons vision statement. En dan is er nog een globale route bepaald, opgetekend in de product roadmap. (In dit verband is de term roadmap misleidend; er zijn vaak helemaal geen wegen.) Zelfs als je precies weet waar je heen wilt kan het heel lastig zijn die bestemming exact op de kaart aan te wijzen. Toen Columbus naar India wilde varen kon niemand precies dat op de kaart aanwijzen.
In de moderne wereld komt daar nog een complicatie bij voor innovators; het doel zal tijdens de reis zo nu en dan bijgesteld worden door de snelle sociale, economische en technische ontwikkelingen. En dat betekent dat we de koers dan ook steeds wat moeten verleggen.

Voor softwarebedrijven is de enige manier om vooruitgang te boeken te accepteren dat er een behoorlijke mate van onzekerheid is. De inspanning die wij doen, onze denkkracht, tijd en geld zullen altijd blijken tot op zekere hoogte verkeerd aangewend te zijn. Dat worden dan vaak fouten genoemd. Wij zien we dat wat genuanceerder. Het is een bewijs dat we daadwerkelijk aan het innoveren zijn. Als er geen wegen zijn, hoe kan je dan de verkeerde afslag nemen? Zolang we alert zijn, de “fouten” op tijd herkennen en er van leren spreken wij liever over investeren in innovatie. Dat is hoe het maken van fouten toegevoegde waarde heeft.